Belasting over beleggingen in Nederland (Box 3)
Alles over vermogensbelasting in Box 3: hoe het werkt, hoeveel je betaalt, en tips om legaal belasting te besparen op je beleggingen.
In Nederland betaal je belasting over je vermogen via Box 3. Dit systeem is uniek en soms verwarrend. In dit artikel leg ik uit hoe Box 3 werkt, hoeveel je betaalt, en welke legale manieren er zijn om belasting te besparen.
Let op: Belastingregels veranderen regelmatig. Dit artikel is informatief en geen fiscaal advies. Raadpleeg een belastingadviseur voor je persoonlijke situatie.
Belangrijke leerpunten
- Box 3 belast je vermogen, niet je werkelijke rendement
- Je betaalt pas belasting boven de vrijstelling (circa €57.000 per persoon)
- Het belastingpercentage is circa 36% over een fictief rendement
- Schulden verlagen je belastbare vermogen
- Fiscale partners kunnen de vrijstelling delen
Hoe werkt Box 3?
In Nederland hebben we drie “boxen” voor de inkomstenbelasting:
- Box 1: Inkomen uit werk en woning (loon, eigen huis)
- Box 2: Inkomen uit aanmerkelijk belang (directeur-grootaandeelhouder)
- Box 3: Inkomen uit sparen en beleggen (vermogen)
Box 3 belast je vermogen, niet je daadwerkelijke rendement. De overheid gaat uit van een fictief rendement en belast dit met circa 36%.
Stap-voor-stap berekening
- Tel je vermogen op: Spaargeld + beleggingen + tweede woning + andere bezittingen
- Trek schulden af: Hypotheek tweede woning, persoonlijke leningen (boven drempel)
- Trek de vrijstelling af: Circa €57.000 per persoon (2024)
- Bereken fictief rendement: Afhankelijk van je vermogenssamenstelling
- Betaal 36% belasting over het fictief rendement
De vrijstelling
In 2024 is de vrijstelling circa €57.000 per persoon. Fiscale partners hebben samen dus €114.000 vrijstelling.
| Situatie | Vrijstelling |
|---|---|
| Alleenstaande | €57.000 |
| Fiscale partners | €114.000 |
Heb je minder vermogen dan de vrijstelling? Dan betaal je geen Box 3 belasting.
Fictief rendement uitgelegd
De overheid berekent een fictief rendement op basis van je vermogenssamenstelling:
| Vermogenstype | Fictief rendement (2024) |
|---|---|
| Spaargeld | Ca. 0,36% |
| Beleggingen en overig | Ca. 6,04% |
Hoe werkt dit?
Als je €100.000 in beleggingen hebt en €50.000 op spaarrekeningen:
- Beleggingen: €100.000 × 6,04% = €6.040 fictief rendement
- Spaargeld: €50.000 × 0,36% = €180 fictief rendement
- Totaal fictief rendement: €6.220
- Belasting (36%): €2.239
Let op: het fictief rendement is niet je werkelijke rendement!
Als je beleggingen in werkelijkheid 10% opleveren, betaal je toch belasting over 6,04%. Maar als je -5% maakt, betaal je ook nog steeds over 6,04%.
Dit systeem is controversieel en ligt onder vuur. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat het huidige systeem in strijd kan zijn met het eigendomsrecht. Veranderingen zijn in de maak.
Peildatum: 1 januari
Box 3 wordt berekend op basis van je vermogen op 1 januari van elk jaar. Dit heet de peildatum.
Voorbeeld:
- 31 december 2024: Je hebt €100.000 op je rekening
- 1 januari 2025: Peildatum, je hebt €100.000
- 2 januari 2025: Je koopt een auto van €50.000
- Belasting 2025: Over €100.000 (want peildatum was €100.000)
Praktijkvoorbeeld
Stel: je hebt €80.000 in beleggingen en geen schulden.
Berekening:
- Totaal vermogen: €80.000
- Vrijstelling: €57.000
- Belastbaar vermogen: €23.000
- Fictief rendement (6,04%): €1.389
- Belasting (36%): €500
Je betaalt €500 belasting, ongeacht of je €8.000 winst of €3.000 verlies hebt gemaakt.
Legaal belasting besparen
1. Gebruik de vrijstelling optimaal
Zorg dat beide partners vermogen hebben zodat beide vrijstellingen worden benut. Dit doe je door vermogen te verdelen.
2. Schulden verrekenen
Schulden boven de drempel (€3.700) verlagen je belastbaar vermogen. Let op: hypotheek op je eigen woning telt niet mee in Box 3.
3. Groene beleggingen
Bepaalde groene beleggingen zijn vrijgesteld in Box 3 tot €71.000 per persoon. Check welke fondsen in aanmerking komen.
4. Pensioen opbouwen
Pensioenregelingen (lijfrente, pensioenfondsen) vallen niet in Box 3. Extra inleggen voor pensioen kan fiscaal voordelig zijn.
5. Tijdelijke vermogensvermindering
Omdat de peildatum 1 januari is, kun je je vermogen tijdelijk verlagen. Dit is risicovol en niet altijd verstandig, maar sommige mensen betalen bijvoorbeeld grote uitgaven net voor 1 januari.
Veelgestelde vragen
Betaal ik belasting over mijn hele vermogen?
Nee, alleen over het deel boven de vrijstelling (€57.000 per persoon).
Betaal ik belasting over mijn winst?
Nee, je betaalt over een fictief rendement, niet je werkelijke winst of verlies.
Wat als ik verlies maak?
Je betaalt nog steeds belasting over het fictief rendement. Dit is een bekend kritiekpunt op het huidige systeem.
Moet ik zelf aangifte doen?
Ja, je geeft je vermogen op in je belastingaangifte. De Belastingdienst berekent dan de verschuldigde belasting.
Verandert Box 3 binnenkort?
Waarschijnlijk wel. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat het huidige systeem niet altijd eerlijk is. De overheid werkt aan een nieuw systeem dat mogelijk in 2027 ingaat.
Conclusie
Box 3 belast je vermogen via een fictief rendement. Boven de vrijstelling van €57.000 per persoon betaal je circa 36% over dit fictief rendement.
Het systeem is niet perfect en staat ter discussie. Zorg dat je je vrijstelling optimaal benut en overweeg groene beleggingen of pensioenopbouw voor fiscaal voordeel.