Wat zijn de risico’s van investeren?

Investeren biedt kansen op een hoger rendement dan sparen, maar dit komt niet gratis. Waar rendement is, is ook risico. Het goede nieuws: door de risico’s te begrijpen kun je ze beheersen en verstandige keuzes maken.

Er is geen “gratis lunch” bij beleggen. Hoe hoger het verwachte rendement, hoe hoger meestal ook het risico.

Belangrijke leerpunten

Koersrisico is het meest voorkomende risico: beleggingen kunnen in waarde dalen
Historisch gezien herstellen markten zich altijd van crashes (maar het vergt geduld)
Spreiding (diversificatie) is je belangrijkste wapen tegen risico
Beleg alleen geld dat je minimaal 5 jaar kunt missen
Risico is niet hetzelfde als verlies: met de juiste strategie kun je risico’s beheersen

De 5 belangrijkste risico’s bij beleggen

1. Koersrisico (marktrisico)

Het koersrisico is het meest bekende risico. De waarde van je beleggingen kan dalen door marktomstandigheden. Aandelen kunnen 10%, 20% of zelfs 50% in waarde dalen tijdens een beurscrash.

Voorbeeld: Tijdens de coronacrisis in maart 2020 daalde de AEX-index met meer dan 30% in enkele weken tijd. Wie in paniek verkocht, realiseerde een groot verlies. Wie vasthield, zag de markt binnen een jaar volledig herstellen én naar nieuwe hoogtes stijgen.

Het koersrisico is onvermijdelijk bij beleggen, maar wordt kleiner naarmate je langer belegt. Over periodes van 15 jaar of langer is de kans op verlies bij gespreide beleggingen historisch gezien zeer klein.

2. Renterisico

Het renterisico beïnvloedt vooral obligaties en vastgoed. Wanneer de rente stijgt, dalen de koersen van bestaande obligaties. Dit komt doordat nieuwe obligaties dan een hogere rente bieden, waardoor oude obligaties minder aantrekkelijk worden.

Voorbeeld: Als je een obligatie hebt met 2% rente en de marktrente stijgt naar 4%, wordt jouw obligatie minder waard. Waarom zou iemand jouw 2%-obligatie kopen als ze nieuwe obligaties kunnen krijgen met 4%?

In 2022 zagen we dit effect duidelijk: centrale banken verhoogden de rente fors om inflatie te bestrijden, waardoor obligatiekoersen flink daalden.

3. Kredietrisico (faillissementsrisico)

Het kredietrisico is het risico dat een bedrijf of overheid niet aan zijn verplichtingen kan voldoen. Bij aandelen betekent dit dat het bedrijf failliet gaat en je je hele inleg verliest. Bij obligaties betekent het dat de uitgevende partij de rente of aflossing niet kan betalen.

Voorbeeld: Als je al je geld in één bedrijf belegt en dat bedrijf gaat failliet, verlies je alles. Dit overkwam aandeelhouders van bedrijven als Imtech, V&D en recent ook Silicon Valley Bank.

Dit risico kun je vrijwel elimineren door te spreiden over veel verschillende bedrijven en sectoren.

4. Valutarisico

Als je belegt in buitenlandse beleggingen die niet in euro’s genoteerd zijn, loop je valutarisico. De wisselkoers tussen de euro en de andere valuta kan veranderen, wat invloed heeft op je rendement.

Voorbeeld: Je koopt Amerikaanse aandelen in dollars. Als de dollar 10% in waarde daalt ten opzichte van de euro, verlies je 10% van je rendement puur door de wisselkoersverandering, zelfs als de aandelen zelf niet zijn gedaald.

Anderzijds kan het valutarisico ook in je voordeel werken als de vreemde valuta sterker wordt.

5. Inflatierisico

Inflatie vermindert de koopkracht van je geld. Als je beleggingen 3% rendement opleveren terwijl de inflatie 5% is, verlies je in reële termen 2% koopkracht.

Voorbeeld: €1.000 nu is niet hetzelfde als €1.000 over 20 jaar. Door inflatie kun je over 20 jaar minder kopen voor hetzelfde bedrag. Beleggen in aandelen biedt historisch gezien bescherming tegen inflatie doordat bedrijven hun prijzen meeverhogen.

Dit is ook een risico bij sparen: je spaarrente is vaak lager dan de inflatie, waardoor je koopkracht afneemt.

Hoe vaak gebeuren beurscrashes?

Beurscrashes zijn normaal en onvermijdelijk. Historisch gezien zijn er patronen:

Type correctie	Omvang	Gemiddelde frequentie	Gemiddeld herstel
Kleine correctie	-5% tot -10%	Jaarlijks	Enkele weken
Gewone correctie	-10% tot -20%	Elke 2-3 jaar	2-4 maanden
Berenmarkt	-20% tot -40%	Elke 5-7 jaar	1-2 jaar
Grote crash	-40% of meer	Elke 10-15 jaar	3-5 jaar

Belangrijke context:

Elke grote crash in de geschiedenis is gevolgd door herstel
De aandelenmarkt heeft op lange termijn altijd een stijgende trend
De slechtste strategie is tijdens een crash verkopen en aan de zijlijn blijven wachten

Historische crashes en herstel:

1987 (Black Monday): -22% in één dag, volledig herstel binnen 2 jaar
2000-2002 (Dotcom): -49%, herstel in 7 jaar
2008-2009 (Financiële crisis): -57%, herstel in 5 jaar
2020 (Corona): -34%, herstel in 5 maanden

Hoe bescherm je jezelf? Diversificatie

Diversificatie (spreiding) is de beste manier om risico’s te beperken zonder rendement op te geven. Door te spreiden over verschillende beleggingen, beperkt je de impact van een slecht presterende investering.

Spreid over bedrijven

Beleg niet in één of twee aandelen, maar in tientallen of honderden. Een ETF of indexfonds doet dit automatisch voor je. De iShares Core MSCI World ETF belegt bijvoorbeeld in meer dan 1.500 bedrijven wereldwijd.

Spreid over sectoren

Technologie, gezondheidszorg, financiën, energie, consumentengoederen: elke sector reageert anders op economische omstandigheden. Als technologie daalt, kan gezondheidszorg stijgen.

Spreid over regio’s

Beleg niet alleen in Nederlandse of Europese bedrijven. De wereldeconomie is gevarieerd: als Europa het moeilijk heeft, kan Azië of Amerika het goed doen.

Spreid over beleggingscategorieën

Combineer aandelen met obligaties en eventueel vastgoed. Obligaties zijn vaak stabieler dan aandelen en kunnen je portfolio beschermen tijdens aandelencrashes.

De 3 gouden regels voor risicobeheer

Regel 1: Beleg alleen geld dat je kunt missen

Beleg nooit geld dat je binnen 5 jaar nodig hebt. Als je je spaarbuffer moet aanspreken of een hypotheek moet betalen, dwing je jezelf misschien om op het slechtste moment te verkopen.

Praktisch advies:

Houd 3-6 maanden salaris als buffer op een spaarrekening
Beleg alleen het surplus dat je minimaal 5-10 jaar kunt missen
Heb je het geld over 2 jaar nodig? Dan sparen, niet beleggen

Regel 2: Spreid je beleggingen

Zet nooit alles op één kaart. Een gediversifieerde portfolio met ETF’s is voor de meeste mensen de beste keuze:

Minimaal 100+ bedrijven (via ETF’s is dit makkelijk)
Meerdere sectoren
Meerdere regio’s (Europa, VS, Azië, opkomende markten)

Regel 3: Blijf kalm bij dalingen

De grootste fout die beleggers maken is verkopen in paniek tijdens een crash. Historisch gezien is dit de slechtste strategie. Wie tijdens de coronacrash in maart 2020 verkocht, miste het snelle herstel.

Tips om kalm te blijven:

Kijk niet dagelijks naar je portefeuille
Onthoud: crashes zijn tijdelijk, herstel is permanent
Zie dalingen als koopkansen: je krijgt meer aandelen voor je geld
Automatiseer je maandelijkse inleg zodat emoties geen rol spelen

Risico versus rendement: de afweging

Risico en rendement hangen samen. Hoe hoger het potentiële rendement, hoe hoger meestal het risico:

Belegging	Verwacht rendement	Risico
Spaarrekening	1-2%	Zeer laag
Staatsobligaties	2-3%	Laag
Bedrijfsobligaties	3-5%	Gemiddeld
Brede aandelenindex (ETF)	5-7%	Gemiddeld-hoog
Individuele aandelen	0-15%+	Hoog
Crypto	-100% tot +1000%	Zeer hoog

De kunst is om het risico te kiezen dat past bij jouw situatie en horizon. Voor de meeste mensen is een gespreide aandelenportefeuille via ETF’s een goede balans.

Conclusie

Risico hoort bij beleggen, maar het is beheersbaar. Door te begrijpen welke risico’s er zijn en hoe je ze beperkt, kun je met vertrouwen investeren.

De drie belangrijkste dingen om te onthouden:

Beleg alleen geld dat je minimaal 5 jaar kunt missen
Spreid je beleggingen over veel bedrijven, sectoren en regio’s
Blijf kalm bij marktdalingen en verkoop niet in paniek

Met deze principes kun je de risico’s beheersen en profiteren van de groeikansen die beleggen biedt. Bereken zelf het potentiële rendement met onze calculator.

Veelgestelde vragen

Kan ik al mijn geld verliezen bij beleggen?

Theoretisch ja, maar praktisch gezien alleen als je al je geld in één bedrijf stopt dat failliet gaat. Met een gespreide portefeuille (ETF’s) is de kans hierop vrijwel nul. Zelfs tijdens de ergste crashes verloor een gespreide portfolio maximaal 50-60%, en herstelde daarna altijd.

Is beleggen niet gewoon gokken?

Nee. Gokken is een spel met negatieve verwachte uitkomst: de kans op verlies is groter dan winst. Beleggen in een gespreide portefeuille heeft historisch gezien altijd positief rendement opgeleverd over periodes van 15+ jaar. Het is geen garantie, maar de statistieken zijn in je voordeel.

Hoe weet ik of ik voldoende spreid?

Een goede vuistregel: als één belegging 50% in waarde daalt, zou dit maximaal 5% van je totale portefeuille moeten raken. Dit betekent dat je minimaal in 20 verschillende beleggingen zou moeten zitten. Met een ETF die 500+ bedrijven bevat, ben je automatisch goed gespreid.

Moet ik verkopen als de markt crasht?

Nee, dit is bijna altijd de slechtste beslissing. Verkopen tijdens een crash betekent dat je je verlies realiseert. Als je vasthoud, heb je de kans om te profiteren van het herstel. Historisch gezien is dit altijd de betere keuze geweest.

Is het veiliger om te wachten met beleggen tot de markt daalt?

Dit klinkt logisch, maar werkt in de praktijk zelden. Niemand weet wanneer de markt gaat dalen of hoe diep. Terwijl je wacht, mis je potentieel rendement. Onderzoek toont aan dat “time in the market” belangrijker is dan “timing the market”.

Hoe lang duurt het voordat een crash herstelt?

Historisch gezien varieert dit van enkele maanden tot maximaal 7 jaar. De gemiddelde berenmarkt (daling van 20%+) duurt ongeveer 14 maanden en het herstel duurt gemiddeld 2 jaar. Met een horizon van 10+ jaar heb je voldoende tijd om crashes te doorstaan.